Organización de Médicos Indígenas de la Mixteca A. C.

MICHI'I NAGUÍ'YA GONO'O NI TSE CHRUN.

El médico verdadero: un sabio (tlamatimini), da vida.
Conocedor experimental de las cosas:
que conoce experimentalmente las hierbas,
las piedras, los árboles, las raíces.
Tiene ensayados sus remedios , examina, experimenta,
alivia enfermedades.
Da masaje, consierta los huesos.
Purga a la gente, la hace sentirse bien...

Fray Bernardino de Sahagún.
Textos nahuas del Códice Matritense
de la Real Academia de la Historia
.

Chrej nachrú, chrej xu'ví, chrej kini, chrej na'a, rchrej anmíj rkej, chrej anga'a kuya'vea, chrej anga'a kuuma'a


 

 

NANO'NITSÓ DAGUÍ'A KENE'E NITSO CHÍI'A.

•  Te ya'nchrun
•  Ami ga'a
•  Amí da'o ga'a.
•  Tsi maní tsér ra'aj..

RATSUN RATSUN NI TSE CHRUN'A

Chrej chuma ni tse ami xna'a un matsé ratsun nitsó koj, ratsun nitsó xkun, ratsun nitsó ya'a, ratsun nitsó chrún, dañan ratsun nitsó chrúj, xe'e, taló'o, cha'aa.

RATSUN YO'OO

Hí na'a

Aga'tsa

Hí ne'e

Chruj gun

Hí chráj

Yo'oo maruj

Hí scuj

Yo'oo sgí'a

Yo'oo gatsí

Yo'oo sgí'a

 

CHÍ'IJ NA'GUI'YA GONOÓNÍ'A

Nacuj nímáj

E'rkej

Nachcaní ráj

Na'aj}Ya'chíinij

Nachcá cutakí

Vee ya'a stuj

Numij

Anój nanak

Graj

Chyuvij

Ní un taíi

Nacuj nímáj'a

Ní un narej

 

Anga'a gatun}snura'aj

 

O'yój

 

Chreh chyuvíj

 

Na'aj

 

ONI CHI'I ‘A

Anganimak

Anga chra'aj

Achraj kuj

Chíi o'chraj

Ninuj

Chíi yuñarké

Re'entónj

Chre aka'aj

Nacáj

Chana nurkéj

Anga ra'j

Ocanganij ne'e

Chana namaj

 

DAGUÍ'A GANI TSE GANÓCHII MA'A.

Ningá tse aráj, na'vij, ratú ra'vi xii'a.

TRATAMIENTOS.

Cua'aj hí

Na'a kó'o

Cua'aj yuví

Nínuj

Ata cua'aj

Tsesi'ga'ya

Kitsij

Natalúj

Ga'yan

Sin'yáj

Kó'o

 

Nkunj

 

Na'a nugono'o

 

NI TSE CHRUN MATSE DAVA'A GUANA'A CHREJ MANITSE AMI XNA'A TUVIJ

Chrej chuma na chrej chrá tayoj naknu'u xe'e ni tse chrun ma ya'tsun ado.

Guana'ni'a matsé uná da'o va ma ni tse chrun, chrej nijñá chrej chuma rkuáj, má nitsé ratsun koj, ni tse ne'e nagui'a gono'o. Ratsun miranitsó matsé, miranitsó kene'e ni tse gatsun ma chrej Yacuej, vazgun zun yatzun ni tse chrun ní'a ado.

Xa'yundo'va ado ria'a ni tse chrun.

Cuana matsé nganí'a o ve'e racuij manitsé chrun, tava'a o nitsé dana'ni taxa'a gui'ri nitsó ratsun gani rkéj nitsó do. Ni o tse'gatsun ña macá tse ña chrej Yacuej o tse'gatsun ña chrej níjñá.

Danani ni tse gatsun matsé ni ag'ra raánitsó ta'ya ni yuví yatsun ni yuví ra'tsun ni yuví koj nun gono'o ni yuvíj ado.

O ve'e nakój ni ra'a manitsé chrun matsé ni rakuij yoo' mani tse chrun may.
Inicio | Información General | Créditos | ©2005 Julio César Del Río Lozano